Türkiye'de emlakçılık, 2018'den bu yana yetki belgesine bağlı bir faaliyet. Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik kapsamında yetki belgesi almadan alım satıma veya kiralamaya aracılık edip hizmet bedeli talep etmek mümkün değil. Yani mesleğe giriş, ofis açmadan önce belge almakla başlıyor.
Taşınmaz ticareti yetki belgesi başvuruları, Ticaret Bakanlığı'nın Taşınmaz Ticareti Bilgi Sistemi üzerinden ticaret il müdürlüklerine yapılır.
Yetki belgesi ne işe yarar?
Yetki belgesi, işletmenin taşınmaz ticareti yapabileceğini gösteren resmi izindir. Belge işletmeye verilir, kişiye değil. Şube açıldığında her şube için ayrı belge alınır.
Belgeye bağlı üç somut yükümlülük doğar. Yetki belgesi numarasının iş yerinde görünür şekilde bulundurulması, ilanlarda belirtilmesi ve müşterilerle yazılı sözleşme yapılması gerekir. İnternet ilan platformları da bu numarayı ilan yayımlama şartı olarak arar.
Kimler yetki belgesi alabilir?
Belge, işletmenin ve işletmede sorumlu emlak danışmanı olarak görev alacak kişinin şartları birlikte sağlamasıyla verilir.
| Şart | Kime ait | Nasıl belgelenir |
|---|---|---|
| Vergi mükellefiyeti | İşletme | Vergi levhası |
| Meslek odası kaydı | İşletme | Oda kayıt belgesi |
| Uygun iş yeri | İşletme | Kira sözleşmesi veya tapu |
| On sekiz yaşını doldurma | Sorumlu danışman | Kimlik |
| En az ilköğretim mezuniyeti | Sorumlu danışman | Diploma |
| Mesleki yeterlilik belgesi | Sorumlu danışman | Seviye 5 belgesi |
| Belirli suçlardan hükümlü olmama | Sorumlu danışman | Adli sicil kaydı |
| İflas etmemiş olma | Sorumlu danışman | İflas ve konkordato kaydı |
İşletmenin fiziki şartlarına ilişkin kurallar yönetmelikte tanımlanmıştır. Bağımsız bölüm niteliği ve asgari alan gibi başlıklar burada yer alır. Kiralamadan önce seçtiğiniz yerin bu şartları karşıladığını ticaret il müdürlüğüne teyit ettirin.
Mesleki yeterlilik belgesi nasıl alınır?
Mesleki Yeterlilik Kurumu, emlak alanında iki seviye tanımlar. Seviye 4 emlak danışmanı, Seviye 5 ise sorumlu emlak danışmanı belgesidir. Yetki belgesi başvurusunda aranan Seviye 5 belgesidir.
- Yetkili kuruluş seçin — sınav ve belgelendirme, Mesleki Yeterlilik Kurumu tarafından yetkilendirilmiş belgelendirme kuruluşlarınca yapılır. Yetkili kuruluş listesini kurumun sitesinden doğrulayın.
- Başvuru yapın ve hazırlanın — sınav teorik ve uygulamalı bölümlerden oluşur. Ulusal yeterlilik dokümanı, sınavda ölçülecek başlıkları açıkça listeler.
- Sınava girin — başarısız olunan birim için belirli süre içinde ücretsiz tekrar sınav hakkı tanınabilir, koşulları kuruluştan öğrenin.
- Belgeyi alın — başarılı adayların belgeleri kurum kayıtlarına işlenir ve sorgulanabilir hale gelir.
Yükseköğretimin taşınmaz ticaretiyle ilgili programlarından mezun olanlar için muafiyet düzenlemeleri bulunur. Eğitim geçmişiniz bu kapsama giriyorsa, sınav öncesinde muafiyet durumunuzu sorun.
Yetki belgesi başvurusu
- İşletmeyi kurun — şahıs işletmesi ya da şirket olarak vergi mükellefiyetinizi açın ve ilgili meslek odasına kaydolun.
- İş yerini hazırlayın — yönetmelikteki şartlara uygun bir bağımsız bölüm kiralayın veya edinin.
- Bilgi sistemine giriş yapın — başvuru, Ticaret Bakanlığı'nın Taşınmaz Ticareti Bilgi Sistemi üzerinden yapılır.
- Belgeleri yükleyin — kimlik, diploma, mesleki yeterlilik belgesi, oda kaydı ve iş yeri belgeleri sisteme eklenir.
- İl müdürlüğü değerlendirmesini bekleyin — ticaret il müdürlüğü belgeleri inceler, eksik varsa tamamlanması istenir.
- Belgeyi alın ve görünür kılın — belge numarasını iş yerinde ve tüm ilanlarda kullanmaya başlayın.
Yetki belgesinin yönetmelikte bir geçerlilik süresi yoktur. Ancak belgedeki bilgiler değişirse on gün içinde tadil, ticaret unvanı veya işletme adı değişirse yenileme başvurusu yapılmalıdır. Bu süreyi kaçırmak belgenin iptaline kadar gidebilir.
Hizmet bedelinde yasal sınır var
Yönetmelik, alınabilecek hizmet bedelini üst sınıra bağlar. Alım satıma aracılıkta hizmet bedeli, sözleşmedeki satış bedelinin katma değer vergisi hariç yüzde dördünü aşamaz. Kiralamaya aracılıkta ise bir aylık kira bedelini geçemez.
Bedelin taraflar arasında nasıl paylaşılacağı sözleşmeye bırakılmıştır. Uygulamada satışta alıcı ve satıcıdan ayrı ayrı talep edilen tutarların toplamı da bu üst sınıra dahildir.
Sözleşme yapmadan iş yapılmaz
Yetki belgeli işletmenin müşterisiyle yazılı sözleşme yapması zorunludur. Sözleşmesiz yürütülen ilişkilerde hizmet bedeli talebi tartışmalı hale gelir ve idari yaptırım riski doğar.
- Yetkilendirme sözleşmesinde tarafların kimlik bilgileri ve taşınmazın tanımı açık yazılmalıdır
- Hizmet bedeli oranı ve ödeme zamanı sözleşmede belirtilmelidir
- Sözleşmenin süresi ve yenilenme koşulları yazılmalıdır
- Taşınmaz gösterme belgesi, alıcıya taşınmazın gösterildiğini kayıt altına alır
- Sözleşmenin bir nüshası müşteriye verilmelidir
Belgesiz çalışmanın sonucu
Yetki belgesi olmadan taşınmaz ticareti yapmak idari para cezasına konu olur. Bunun ötesinde pratik bir sonuç daha var: ilan platformları yetki belgesi numarası olmayan işletmelerin kurumsal ilan yayımlamasına izin vermiyor.
Yani belge yalnızca hukuki bir zorunluluk değil, işin görünür olmasının da önkoşulu. Belgesiz bir işletme, müşteri bulmasını sağlayacak kanalların çoğuna erişemez.
Yazıda geçen terimlerin sade karşılıkları. emlak komisyonu, tapu devri, ön sözleşme, kapora, tapu senedi
Sık sorulanlar
Emlivo'nun operasyon ve süreç yönetimini yürütüyor; emlak mevzuatı, satış süreçleri ve bölge analizi üzerine yazıyor.
